Luc de Laat (62) heeft een loopbaan achter de rug die weinig mensen hem zullen nadoen. Van vliegtuigbouwkunde in Haarlem naar onderhoudsbeheer bij Defensie in Den Haag, van een eigen adviesbureau met vijftien consultants naar een bewuste exit en dan, op zijn zestigste, opnieuw beginnen. Nu als geregistreerd Procesbegeleider bij Sertum en oprichter van Athena Duurzaam, een bureau dat Verenigingen van Eigenaren begeleidt bij verduurzaming. Met als uitgangspunt: draagvlak begint bij betaalbaarheid, en betaalbaarheid begint bij mensen.
Je hebt HTS vliegtuigbouwkunde gedaan in Haarlem. Dat is een opmerkelijk vertrekpunt voor iemand die nu in VvE-verduurzaming werkt.
‘Ik ben een Brabander van origine, opgegroeid in een omgeving die in die tijd best klein was. Haarlem was voor mij een manier om verder te kijken dan wat ik kende. Na mijn studie volgde de dienstplicht en ik belandde in Den Haag bij het Bureau Overige Vliegtuigen van de luchtmacht. Dat was mijn eerste echte kennismaking met onderhoud aan vliegtuigen en helikopters, en met de vraag hoe je dat op de lange termijn goed organiseert. Ik was 23 jaar oud en had al meteen verantwoordelijkheid. Dat geeft je iets mee wat je in het bedrijfsleven pas jaren later krijgt.’
En toch ben je uiteindelijk niet bij Defensie gebleven.
‘Nee. Ik heb mijn vrouw leren kennen in Rosmalen en we wilden daar gaan wonen, dus ik ging terug naar Brabant. Ik ben bij Fuji in Tilburg gaan werken, verantwoordelijk voor een afdeling onderhoud. Ze bouwden daar nieuwe productielijnen en hadden mensen nodig die die lijnen meebouwden én daarna het onderhoud gingen borgen. Dat paste precies bij mij. Maar wat ik daar ook zag, was de worsteling die ik daarna overal zou tegenkomen: onderhoud staat structureel onder druk van nieuwbouw en projecten. Technische diensten zaten letterlijk in de linkerhoek van het bedrijf, met het oudste meubilair. Daar werd bij mij het zaadje geplant.’
Het zaadje voor je eigen bedrijf?
‘Ja. Ik dacht: als dit zelfs bij een technologisch hoogwaardig bedrijf als Fuji het geval is, dan is er in de rest van Nederland nog heel veel te doen. Ik was net 30, had net mijn eerste kind en besloot de stoute schoenen aan te trekken. Ik begon mijn eigen adviesbureau op het gebied van onderhoudsmanagement, later Asset Management. Ik ontwikkelde onder andere eigen software voor risico gestuurd onderhoud. Uiteindelijk groeide dat uit tot een middelgroot bureau met vijftien consultants.’
Wat heeft dat bureau je gebracht?
Heel veel. We hebben gewerkt voor gemeenten, provincies, waterschappen. Eigen methodes ontwikkeld voor wegbeheer. Cursussen gegeven. Eén van de eerste bedrijven in Nederland geholpen met ISO 55000-certificering, dat is de internationale norm voor Asset Management. Heel mooie, leerzame jaren, met veel leuke collega’s en klanten. Maar na 25 jaar merkte ik dat het deels routine werd en dat mijn werk-privébalans uit balans raakte. Ik was 55 en vroeg me af: waar ga ik dan heen?’
Dus je hebt het bedrijf verkocht?
‘Ja, aan een Zuid-Afrikaans bedrijf dat vergelijkbare werkzaamheden deed in de rest van de wereld. Ze wilden graag een Nederlandse hub. Ik ben nog vijf jaar gebleven voor de overdracht, twee jaar als directeur, daarna ondersteunend. Op mijn zestigste was ik eruit. En toen merkte ik iets grappigs: vrije tijd is heerlijk, maar na een tijdje kriebelt het ondernemen toch weer. Ik wilde uitgedaagd worden.’
En toen kwamen de VvE’s.
‘Ik zat al in een paar Verenigingen van Eigenaren, vanuit mijn eigen bezit. Ik kon het niet laten om daar een rol in te spelen. En ik zag meteen waar het misging zodra verduurzaming ter sprake kwam: een veelheid aan adviseurs, bestuurders met ego’s, en bewoners die worden ondergesneeuwd door complexiteit. Terwijl het eigenlijk heel simpel is: mensen willen weten wat het kost en wat het oplevert. Niet in CO₂, maar in euro’s per maand.’
Je spreekt over mensen in beweging krijgen. Hoe ben je daartoe gekomen, als iemand die toch vanuit de techniek is opgegroeid?
‘Kijk, ik heb mijn hele carrière gewerkt voor mensen die technisch vaardig zijn maar de mensenkant nog moesten ontwikkelen. In mijn eigen bedrijf deden we ook coaching, juist omdat je als blauwere techneut leert dat je mensen niet in beweging krijgt met alleen feiten en rapporten. Dat inzicht heb ik meegenomen naar Athena. Ik begin niet bij de techniek, maar bij de leden: wat willen ze, wat kunnen ze betalen, wat vinden ze belangrijk? Pas daarna kijken we naar koppelkansen, onderhoud dat toch al gepland was combineren met verduurzaming. Zo wordt het financieel logisch en ontstaat er draagvlak in de vereniging.’
Je hebt je laten registreren bij Sertum als Procesbegeleider VvE. Waarom?
‘Ik wist uit mijn verleden dat mensen waarde hechten aan certificaten. Je kunt nog zo goed zijn, als je je ‘zwemdiploma’ niet hebt kijken ze je scheef aan. Maar het was meer dan dat. De opleiding zelf vond ik waardevol. De les over Deep Democracy is me bijgebleven bijvoorbeeld: het gaat erom dat je ook de stille minderheid aan het woord laat in een vergadering, niet alleen de luidste stemmen. Dat past precies bij hoe ik werk. En een derde van wat je leert, leer je van je medecursisten, mensen met vergelijkbare praktijken die andere cases inbrengen. Dat is goud.’
Je hebt inmiddels al een aantal PE-punten gehaald dit voorjaar. Hoe kijk je naar permanente educatie?
‘Ik schrijf me in voor wat interessant is en dan zie ik wel. Het hoeft voor mij niet allemaal nieuw te zijn, soms bevestigt een sessie ook gewoon dat je op de goede weg zit. En soms is er een spreker die een thema op een manier belicht die je aan het denken zet. Dat is genoeg om je te blijven ontwikkelen.’
Jij werkt al decennia in onderhoud. Wat frustreert je nog steeds?
‘De manier waarop we in Nederland politieke keuzes maken rond onderhoud van onder andere infrastructuur. De Merwedebrug is daar een pijnlijk voorbeeld van. We weten het allemaal. De feiten zijn er, de mensen die het kunnen beoordelen zijn er, en toch gebeurt het niet. Dat is geen kennistekort, dat is een keuze. Terwijl diezelfde overheid bij Verenigingen van Eigenaren al heeft bewezen dat het anders kan: verplicht sparen voor onderhoud is daar voorgeschreven, en dat werkt.’
Wat wil je meegeven aan vakgenoten die dit lezen?
‘Dat het een mooi vak is om in te werken, in welke rol dan ook. Of je nu adviseert, coördineert of inspecteert, je levert een bijdrage aan het in stand houden van de gebouwde omgeving. Zorg dat je vakkennis op orde is, dat is de basis. Maar pas die toe met oog voor de mens tegenover je. Want een plan dat niet gedragen wordt, werkt niet. Dat heb ik in dertig jaar onderhoud keer op keer gezien.’
Luc de Laat is geregistreerd als Procesbegeleider Verduurzaming VvE bij Sertum en oprichter van Athena Duurzaam in Rosmalen. Hij begeleidt VvE’s in de regio Brabant en Gelderland bij verduurzamingstrajecten.
Bekijk zijn profiel op: register.sertum.nl/profiel/1428-ljm-de-laat